Corpus iurisprudentiae Romanae

Repertorium zu den Quellen des römischen Rechts

Digesta Iustiniani Augusti

Recognovit Mommsen (1870) et retractavit Krüger (1928)
Deutsche Übersetzung von Otto/Schilling/Sintenis (1830–1833)
Gai.fideic.
Fideicommissorum lib.Gaii Fideicommissorum libri

Fideicommissorum libri

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50

Ex libro I

Dig. 32,2Gaius li­bro pri­mo fi­dei­com­mis­so­rum. Ex fi­lio prae­terito, li­cet suus he­res erit, fi­dei­com­mis­sum re­lin­qui non pot­est.

Gaj. lib. I. Fideicommiss. Einem übergangenen Sohn kann, obwohl er ein Nacherbe sein wird, kein Fideicommiss aufgelegt werden.

Dig. 32,14Gaius li­bro pri­mo fi­dei­com­mis­so­rum. Non du­bium est, quin, si uxo­ri le­ga­tum sit ‘si non nup­se­rit’ id­que alii re­sti­tue­re ro­ga­ta sit, co­gen­da est, si nup­se­rit, re­sti­tue­re. 1He­res quo­que, cui iu­ris­iu­ran­di con­di­cio re­mit­ti­tur, le­ga­tum et fi­dei­com­mis­sum de­bet. 2Sed si cui le­ga­tum re­lic­tum est, ut alie­nam rem red­imat vel prae­stet, si red­ime­re non pos­sit, quod do­mi­nus non ven­dat vel im­mo­di­co pre­tio ven­dat, ius­tam aes­ti­ma­tio­nem in­fe­rat.

Gaj. lib. I. Fideicommiss. Es ist nicht zweifelhaft, dass, wenn der Ehefrau [etwas] vermacht sein sollte: wenn sie sich nicht verheirathet haben wird, und sie gebeten sein sollte, dasselbe einem Andern auszuantworten, sie [in dem Falle,] wenn sie sich verheirathet haben wird, zu zwingen sei, es auszuantworten. 1Auch der Erbe, dem die Bedingung der Eidesleistung erlassen wird, muss das [ihm auferlegte] Vermächtniss und Fideicommiss leisten. 2Aber wenn Jemandem ein Vermächtniss hinterlassen worden ist, damit er eine fremde Sache kaufe, oder leiste, so soll er, wenn er sie nicht kaufen kann, weil der Eigenthümer sie entweder gar nicht, oder nur zu einem unmässigen Preis verkaufen will, den wahren Werth [derselben] zahlen.

Dig. 33,2,29Gaius li­bro pri­mo fi­dei­com­mis­so­rum. Si quis usum fruc­tum le­ga­tum si­bi alii re­sti­tue­re ro­ga­tus sit eum­que in fun­dum in­du­xe­rit fruen­di cau­sa: li­cet iu­re ci­vi­li mor­te et ca­pi­tis de­mi­nutio­ne ex per­so­na le­ga­ta­rii per­eat usus fruc­tus, quod huic ip­so iu­re ad­quisi­tus est, ta­men prae­tor iu­ris­dic­tio­ne sua id age­re de­bet, ut idem ser­ve­tur, quod fu­tu­rum es­set, si ei, cui ex fi­dei­com­mis­so re­sti­tu­tus es­set, le­ga­ti iu­re ad­quisi­tus fuis­set.

Gaj. lib. I. Fideicommiss. Wenn Jemandem auferlegt worden ist, den ihm vermachten Niessbrauch einem Andern herauszugeben, und er diesen des Fruchtgenusses halber in das Grundstück eingeführt hat, so muss dennoch, obgleich nach dem bürgerlichen Rechte durch Tod oder Veränderung des Staudesrechts, welche sich in der Person des Vermächtnissinhabers ereignen, der Niessbrauch, welchen er dem Rechte selbst zufolge erworben hat, aufhört, doch der Prätor vermöge seiner Gerichtsbarkeit darauf halten, dass eben das beobachtet werde, was Statt finden würde, wenn derjenige, welcher den Niessbrauch auf den Grund des Fideicommisses erhielt, ihn auf den Grund eines Vermächtnisses erhalten hätte11Die Glosse formirt folgenden das Vermächtniss erleichternden Fall: dem A. wird der Niessbrauch vermacht, um ihn an B. herauszugeben; der Erbe C. übergibt ihn an A, und dieser an B: A stirbt, dessenungeachtet behält B. den Niessbrauch, der durch des A Tod nicht an C fällt. A. d. R..

Dig. 34,5,5Gaius li­bro pri­mo fi­dei­com­mis­so­rum. Qui­dam rele­ga­tus fac­to tes­ta­men­to post he­redis in­sti­tu­tio­nem et post le­ga­ta qui­bus­dam da­ta ita sub­ie­cit: ‘si quis ex he­redi­bus ce­te­ris­ve ami­cis, quo­rum hoc tes­ta­men­to men­tio­nem ha­bui, si­ve quis alius re­sti­tu­tio­nem mi­hi im­pe­tra­ve­rit ab im­pe­ra­to­re et an­te de­ces­se­ro, quam ei gra­tias age­rem: vo­lo da­ri ei qui id ege­rit a ce­te­ris he­redi­bus au­reos tot’. unus ex his, quos he­redes scrip­se­rat, im­pe­tra­vit ei re­sti­tu­tio­nem et an­te­quam id sci­ret, de­ces­sit. cum de fi­dei­com­mis­so quae­re­re­tur, an de­be­re­tur, con­sul­tus Iu­lia­nus re­spon­dit de­be­ri: sed et­iam si non he­res vel le­ga­ta­rius, sed alius ex ami­cis cu­ra­vit eum re­sti­tui, et ei fi­dei­com­mis­sum prae­sta­ri. 1Si ti­bi et pos­tu­mo suo vel alie­no he­redi­ta­tem re­sti­tue­re quis ro­ga­ve­rit.

Gaj. lib. I. Fideicommiss. Ein Verbannter errichtete ein Testament, und sagte darin nach der Erbeinsetzung und Aussetzung einiger Vermächtnisse so: wenn einer oder der andere von meinen Erben und übrigen Freunden, deren ich in diesem Testamente Erwähnung gethan, oder sonst ein Anderer mir Wiedereinsetzung in den vorigen Stand vom Kaiser verschafft, und ich früher mit Tode abgehen sollte, ehe ich ihm meinen Dank abgestattet habe, so sollen dem, der es bewirkt hat, von meinen Erben so und soviel Goldstücke gegeben werden. Einer der von ihm eingesetzten Erben erlangte für ihn die Wiedereinsetzung wirklich, der [Testator] starb aber, ehe er es erfahren hatte. Als über die Verpflichtung zum Fideicommiss Frage entstand, so entschied Julianus auf Befragen dafür. Das Fideicommiss muss aber auch dann entrichtet werden, wenn nicht ein Erbe oder Vermächtnissinhaber, sondern ein anderer von seinen Freunden die Wiedereinsetzung betrieben hat. 1Wenn Jemand [den eingesetzten Erben] gebeten hat, dir und seinem Nachgeborenen oder einem Dritten die Erbschaft herauszugeben,

Dig. 34,5,7Gaius li­bro pri­mo fi­dei­com­mis­so­rum. utrum ita pos­tu­mus par­tem fa­ciat, si na­tus sit, an et si na­tus non sit, quae­ri­tur. ego com­mo­dius di­ci pu­to, si qui­dem na­tus non est, mi­ni­me eum par­tem fa­ce­re, sed to­tum ad te per­ti­ne­re, qua­si ab in­itio ti­bi so­li­do re­lic­to: sin au­tem na­tus fue­rit, utros­que ac­ci­pe­re quan­tum cui­que re­lic­tum est, ut uno na­to pars ti­bi di­mi­dia de­bea­tur, duo­bus na­tis ter­tia ti­bi de­bea­tur, tri­bus na­tis, quia tri­ge­mi­ni quo­que nas­cun­tur, quar­ta de­bea­tur. et nos­tra qui­dem ae­ta­te Se­ra­pias Ale­xan­dri­na mu­lier ad di­vum Ha­d­ria­num per­duc­ta est cum quin­que li­be­ris, quos uno fe­tu eni­xa est. sed ta­men quod ul­tra tres nas­ci­tur, fe­re por­ten­tos­um vi­de­tur. 1Cum qui­dam plu­ri­bus he­redi­bus in­sti­tu­tis unius fi­dei com­mis­sis­set, ut, cum mo­re­re­tur, uni ex co­he­redi­bus, cui ip­se vel­let, re­sti­tue­ret eam par­tem he­redi­ta­tis, quae ad eum per­ve­nis­set: ve­ris­si­mum est uti­le es­se fi­dei­com­mis­sum: nec enim in ar­bi­trio eius qui ro­ga­tus est po­si­tum est, an om­ni­no ve­lit re­sti­tue­re, sed cui po­tius re­sti­tuat: plu­ri­mum enim in­ter­est, utrum in po­tes­ta­te eius, quem tes­ta­tor ob­li­ga­ri co­gi­tat, fa­ciat, si ve­lit da­re, an post ne­ces­si­ta­tem dan­di so­lius dis­tri­buen­di li­be­rum ar­bi­trium con­ce­dat. 2Quae­si­tum est, si co­he­redes ex dis­pa­ri­bus par­ti­bus scrip­ti sunt, utrum par­tem suam in vi­ri­les par­tes re­sti­tue­re sin­gu­lis de­beat an pro por­tio­ni­bus he­redi­ta­riis, ex qui­bus he­redes scrip­ti sint. et pla­cuit, si tes­ta­tor ita re­sti­tui ius­sis­set par­tem, si ali­quam pe­cu­niam de­dis­sent, si qui­dem ae­quas par­tes ius­si fue­rint da­re, con­ve­niens vi­de­ri es­se et­iam ex fi­dei­com­mis­so ae­quas par­tes eis re­sti­tui opor­te­re: si ve­ro dis­pa­res in ea pe­cu­nia dis­tri­buen­da sig­ni­fi­ca­vit tes­ta­tor, ut vi­dean­tur he­redi­ta­riis por­tio­ni­bus con­grue­re, con­sen­ta­neum es­se et­iam fi­dei­com­mis­sum pro he­redi­ta­riis par­ti­bus eis re­sti­tui de­be­re.

Gaj. lib. I. Fideicommiss. so ist die Frage, ob der Nachgeborene nur dann Theil nimmt, wenn er geboren worden, oder auch wenn er nicht geboren worden ist? Ich halte es für angemessener, anzunehmen, dass, wenn er nicht geboren werde, er auch keinen Antheil nehme, sondern das Ganze dir zufalle, wie wenn es dir von Anfang an allein hinterlassen worden wäre; ist er aber geboren worden, so werdet ihr beide erhalten, was jedem hinterlassen worden ist, so dass, wenn einer geboren worden, dir die Hälfte zufällt, wenn zwei, das Drittheil, wenn drei, weil auch Drillinge geboren werden, das Viertheil; wurde doch zu unsere Zeit eine Frau aus Alexandrien Namens Serapias mit fünf Kindern zum Kaiser Hadrianus geführt, die sie auf einmal zur Welt gebracht hatte; wenn jedoch über drei geboren werden, so ist es schon fast als widernatürlich anzusehen. 1Es hatte Jemand Mehrere zu Erben eingesetzt, und der Treue eines derselben überlassen, einem seiner Miterben nach seiner Auswahl auf den Fall seines Todes das an ihn gefallene Erbtheil wieder herauszugeben; dieses Fideicommiss ist ohne allen Zweifel gültig, denn es beruhet nicht im Belieben dessen, der darum gebeten worden ist, ob er die Herausgabe überhaupt bewirken wolle, sondern blos an wen. Denn es ist ein grosser Unterschied, ob der Testator es in die Gewalt dessen, den er zu verpflichten gedenkt, legt, ob er geben will, oder ob er ihm, nach auferlegter Nothwendigkeit zum Geben, blos die freie Wahl zugesteht, zu geben an wen er wolle. 2Es ist Frage erhoben worden, ob, wenn die Miterben zu ungleichen Theilen eingesetzt sind22Und einer derselben um Herausgabe des seinigen an die andern auf den Todesfall gebeten worden ist. Glosse., er seinen Antheil nach Kopftheilen den Einzelnen herausgeben müsse, oder nach Maasgabe der Antheile, zu denen sie als Erben eingesetzt sind. Hier hat man sich für die Ansicht erklärt, dass, wenn der Testator die Herausgabe des Antheils unter der Bedingung anbefohlen habe, dass [die übrigen Miterben dem Herausgebenden] eine Summe Geldes geben sollten, und ihnen dabei der Beitrag zu gleichen Theilen auferlegt worden, es auch folgerichtig scheine, dass ihnen gleiche Antheile aus dem Fideicommiss herausgegeben werden; hat der Testator aber ungleiche Beiträge zum Aufbringen jener Summe angeordnet, so dass sie den Erbantheilen entsprechen, so ist es folgerichtig, dass ihnen auch das Fideicommiss nach Maasgabe der Erbantheile herausgegeben werden muss.

Dig. 35,1,88Gaius li­bro pri­mo fi­dei­com­mis­so­rum. id est quae ip­si ser­vo com­mo­dior sit,

Übersetzung nicht erfasst.

Dig. 35,1,90Gaius li­bro pri­mo fi­dei­com­mis­so­rum. Per fi­dei­com­mis­sum va­rie da­ta li­ber­ta­te non le­vis­si­ma spec­tan­da est, sed no­vis­si­ma, quia pos­te­rior vo­lun­tas po­tior ha­be­ri de­bet: cui con­so­nat et­iam re­scrip­tum di­vi An­to­ni­ni.

Übersetzung nicht erfasst.

Ex libro II

Dig. 10,2,40Gaius li­bro se­cun­do fi­dei­com­mis­so­rum. Si ex as­se he­res in­sti­tu­tus ro­ga­tus sit mi­hi par­tem ali­quam re­sti­tue­re, vel­uti di­mi­diam, uti­le fa­mi­liae er­cis­cun­dae iu­di­cium rec­te in­ter nos age­tur.

Gaj. lib. II. Fidessor. Wenn der Universalerbe gebeten worden ist, mir einen Theil, etwa die Hälfte herauszugeben, so kann allerdings zwischen uns eine analoge Erbtheilungsklage Statt finden.

Dig. 32,96Gaius li­bro se­cun­do fi­dei­com­mis­so­rum. Si Ti­tius ex par­te he­res ro­ga­tus sit Mae­vio he­redi­ta­tem re­sti­tue­re et rur­sus Ti­tio co­he­res eius ro­ga­tus sit par­tem suam aut par­tis par­tem re­sti­tue­re, an hanc quo­que par­tem, quam a co­he­rede ex fi­dei­com­mis­so re­ci­pit, Ti­tius re­sti­tue­re Mae­vio de­beat, di­vus An­to­ni­nus con­sul­tus re­scribsit non de­be­re re­sti­tue­re, quia he­redi­ta­tis ap­pel­la­tio­ne ne­que le­ga­ta ne­que fi­dei­com­mis­sa con­ti­nen­tur.

Gaj. lib. II. Fideicommiss. Da der Kaiser Antoninus befragt worden war, ob, wenn Titius, ein Erbe zur Hälfte, gebeten worden, dem Mävius die Erbschaft auszuantworten, und der Miterbe des Titius gebeten sei, seine Hälfte, oder die Hälfte seiner Hälfte, wiederum dem [Titius] auszuantworten, Titius auch diese Hälfte, welche er von seinem Miterben in Folge des Fideicommisses erhalten hat, dem Mävius ausantworten müsse, so hat er rescribirt, dass dies nicht der Fall sei, weil unter der Benennung Erbschaft weder Vermächtnisse, noch Fideicommisse begriffen werden.

Dig. 36,1,10Gaius li­bro se­cun­do fi­dei­com­mis­so­rum. Sed et si an­te diem vel an­te con­di­cio­nem re­sti­tu­ta sit he­redi­tas, non trans­fe­run­tur ac­tio­nes, quia non ita re­sti­tui­tur he­redi­tas, ut tes­ta­tor ro­ga­vit. pla­ne post­ea­quam ex­sti­te­rit con­di­cio vel dies ve­ne­rit si ra­tam ha­beat re­sti­tu­tio­nem he­redi­ta­tis, be­ni­gnius est in­tel­le­gi tunc trans­la­tas vi­de­ri ac­tio­nes.

Übersetzung nicht erfasst.

Dig. 36,1,65Gaius li­bro se­cun­do fi­dei­com­mis­so­rum. Fac­ta in fi­dei­com­mis­sa­rium re­sti­tu­tio­ne sta­tim om­nes res in bo­nis fiunt eius, cui re­sti­tu­ta est he­redi­tas, et­si non­dum ea­rum nac­tus fue­rit pos­ses­sio­nem. 1Si is qui he­redi­ta­tem si­bi red­di ab he­rede sti­pu­la­tus sit ei­que ex sti­pu­la­tu agen­ti re­sti­tu­ta fue­rit he­redi­tas, con­stat ni­hi­lo mi­nus trans­fer­ri ac­tio­nes. hoc ita est, si is cum quo ac­tum sit re­sti­tuat he­redi­ta­tem: si ve­ro ob id quod non re­sti­tue­rit aes­ti­ma­tio­ne he­redi­ta­tis con­dem­na­tus fue­rit, re­ma­nent ac­tio­nes he­redi­ta­riae apud eum qui con­dem­na­tus sit, ac­tor au­tem quan­ti­ta­tem con­se­qui­tur. 2Si he­res scrip­tus re­sti­tue­rit he­redi­ta­tem et post­ea de he­redi­ta­te con­tro­ver­siam pas­sus vic­tus sit aut li­te ces­se­rit, du­ra­re ac­tio­nes con­sti­tit in fi­dei­com­mis­sa­rium se­mel trans­la­tas. 3Si quis ma­io­rem par­tem re­sti­tue­rit quam ro­ga­tus est, in eam par­tem quae ex­ce­dit non trans­fe­run­tur ac­tio­nes. sed cum prae­cep­ta ali­qua re aut sum­ma ro­ga­tus sit he­res re­sti­tue­re et omis­sa re­ten­tio­ne to­tam he­redi­ta­tem re­sti­tue­rit, rec­te di­ci­tur trans­fer­ri ac­tio­nes. 4Si he­res an­te re­sti­tu­tam he­redi­ta­tem ser­vum he­redi­ta­rium he­redem ab ali­quo in­sti­tu­tum ius­se­rit ad­ire he­redi­ta­tem, ne­gat Iu­lia­nus de­be­re hanc he­redi­ta­tem re­sti­tui, quia de ea ro­ga­tus non es­set: et hoc est fa­ten­dum. re­qui­ren­dum ta­men et il­lud est, num cum in­cre­men­to re­sti­tue­re he­res ro­ga­tus sit he­redi­ta­tem: si enim hoc fue­rit sub­se­cu­tum, et­iam eam he­redi­ta­tem re­sti­tue­re co­gi­tur, ni­si evi­den­tis­si­mis pro­ba­tio­ni­bus fue­rit ab he­rede ad­pro­ba­tum con­tem­pla­tio­ne sui ser­vum es­se he­redem in­sti­tu­tum. 5Re­scrip­to di­vi An­to­ni­ni sig­ni­fi­ca­tur, ut, si quis ac­cep­ta a Ti­tio pe­cu­nia, quae quar­tam he­redi­ta­tis con­ti­net, ro­ga­tus sit ei re­sti­tue­re he­redi­ta­tem, li­cet tar­dius de­tur pe­cu­nia, si­ne usu­ris eam da­ri de­be­re, quia quan­to tar­dius quis­que pe­cu­niam dat, tan­to tar­dius ad fi­dei­com­mis­sum per­ve­nit et me­dii tem­po­ris fruc­tus per­dit. quam­ob­rem si an­te da­tam pe­cu­niam te­nue­rit he­redi­ta­tem, fruc­tus quos per­ce­pit re­sti­tue­re he­redi eum opor­te­re. 6Idem iu­ris est et si quis ita he­redis fi­dei com­mis­se­rit: ‘ro­go, si Ti­tius ti­bi cen­tum de­de­rit, re­sti­tuas ei he­redi­ta­tem meam’. 7Si sub con­di­cio­ne he­res in­sti­tu­tus sit qui su­spec­tam si­bi he­redi­ta­tem es­se di­cit, si ne­que dif­fi­cul­ta­tem ne­que tur­pi­tu­di­nem ul­lam ha­bet con­di­cio nec im­pen­dium ali­quid, iu­ben­dus est pa­re­re con­di­cio­ni et ad­ire et ita re­sti­tue­re: si ve­ro tur­pis aut dif­fi­ci­lis sit con­di­cio, aper­te in­iquum est co­gi eum ex­ple­re eam al­te­rius gra­tia. sed et re­mit­ti eam ab in­itio vi­sum est: plus enim tri­bui a prae­to­re ei qui fi­dei­com­mis­sum pe­tit, quam tes­ta­tor vo­luit, ab­sur­dum est: uti­que au­tem tes­ta­tor, ni­si ex­ple­ta sit con­di­cio, ne­que scrip­tum he­redem ad he­redi­ta­tem vo­ca­vit ne­que per hunc il­li vo­luit re­sti­tui he­redi­ta­tem. 8Si dan­dae pe­cu­niae con­di­cio ad­scrip­ta est he­redi, de­bet ei of­fer­re pe­cu­niam is qui pos­cit fi­dei­com­mis­sum, ut he­redi­ta­tem im­ple­ta con­di­cio­ne pos­sit ad­ire et re­sti­tue­re. 9Quod si con­di­cio ad­scrip­ta est et ea est, quam prae­tor re­mit­tit, suf­fi­cit edic­tum, ut Iu­lia­nus ait: hac­te­nus iu­ben­dus est, ut con­sti­tuat prae­to­ris ac­tio­ni­bus uti aut pe­tat bo­no­rum pos­ses­sio­nem se­cun­dum ta­bu­las, ut ita nanc­tus ac­tio­nes tunc re­sti­tu­ta he­redi­ta­te trans­fe­rat eas ex se­na­tus con­sul­to. 10Si ve­ro no­mi­nis fe­ren­di con­di­cio est, quam prae­tor ex­igit, rec­te qui­dem fac­tu­rus vi­de­tur, si eam ex­ple­ve­rit: ni­hil enim ma­le est ho­nes­ti ho­mi­nis no­men ad­su­me­re, nec enim in fa­mo­sis et tur­pi­bus no­mi­ni­bus hanc con­di­cio­nem ex­igit prae­tor. sed ta­men si re­cu­set no­men fer­re, re­mit­ten­da est ei con­di­cio, ut Iu­lia­nus ait, et per­mit­ten­dae uti­les ac­tio­nes, aut bo­no­rum pos­ses­sio se­cun­dum ta­bu­las dan­da est, uti nanc­tus ac­tio­nes trans­fe­rat eas ex se­na­tus con­sul­to. 11Si cum su­spec­tam vi­de­ret, he­redi­ta­tem pos­tu­lan­te me ius­su prae­to­ris ad­ie­ris et re­sti­tue­ris mi­hi, ita utar le­gis Fal­ci­diae be­ne­fi­cio ad­ver­sus le­ga­ta­rios, si tu quo­que ea le­ge uti pot­eras et qua­te­nus uti pot­eras: nam si quid prae­ter­ea a me ali­cui per fi­dei­com­mis­sum re­lic­tum sit, id qua­si a le­ga­ta­rio re­lic­tum non venit in com­pu­ta­tio­nem eius le­gis, sed ex­trin­se­cus nu­me­ra­tur. 12Si Ti­tius ro­ga­tus sit he­redi­ta­tem Mae­vio re­sti­tue­re, Mae­vius Se­io cer­tam pe­cu­niam, et Ti­tius quar­tae re­ti­nen­dae be­ne­fi­cio ad­ver­sus Mae­vium usus fue­rit: Ne­ra­tius scri­bit Mae­vium quo­que Se­io eo mi­nus ae­quum es­se prae­sta­re, ne ip­se de suo dam­num sen­tiat. 13Iu­lia­nus ait, si he­res in­sti­tu­tus Ti­tio ro­ga­tus sit re­sti­tue­re, sub­sti­tu­tus Mae­vio et in­sti­tu­tus su­spec­tam si­bi he­redi­ta­tem es­se di­cat, de­si­de­ran­te Ti­tio iu­ben­dum eum ad­ire et re­sti­tue­re. 14Si quis bo­no­rum pos­ses­so­ris fi­dei com­mi­se­rit de he­redi­ta­te re­sti­tuen­da et is pas­sus fue­rit diem bo­no­rum pos­ses­sio­nis ad­gnos­cen­dae trans­ire aut per hoc tem­pus, quo is, cui re­sti­tui de­be­bit he­redi­tas, ali­qua ex cau­sa non po­tuit ad­ire prae­to­rem et pos­tu­la­re, ut pe­ti­ta bo­no­rum pos­ses­sio­ne re­sti­tua­tur si­bi he­redi­tas, suc­cur­ri ei de­bet, id est ut re­sti­tua­tur tem­pus bo­no­rum pos­ses­sio­nis ad­mit­ten­dae ex­hi­ben­di fi­dei­com­mis­si gra­tia. 15Ad­mo­nen­di au­tem su­mus, si is, qui sol­ven­do non sit, Ti­tio he­rede in­sti­tu­to ser­vum li­be­rum es­se ius­se­rit et ro­ga­ve­rit Ti­tium he­redi­ta­tem ei­dem re­sti­tue­re, vix es­se, ut Ti­tius re­cu­sans ad­ire he­redi­ta­tem co­ga­tur. nam li­cet de­si­de­ran­te ser­vo Ti­tius ad­ie­rit he­redi­ta­tem, non ta­men pot­est li­ber­tas ser­vo com­pe­te­re qua­si in frau­dem cre­di­to­rum da­ta, li­cet Ti­tius lo­cu­ples sit: qua de cau­sa nec he­redi­tas ei re­sti­tui pot­est. sed ex sen­ten­tia le­gis di­cen­dum est per­in­de ha­ben­dum, ac si is ser­vus so­lus li­ber et he­res scrip­tus es­set nec Ti­tius he­res es­set.

Übersetzung nicht erfasst.